2001 yılında yürürlüğe giren 4646 Sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu Türkiye’de doğalgaz sektörünün liberalizasyonuna ilişkin çok önemli bir kilometre taşıdır.
Bu kanun doğalgazın ithalatı ve toptan satışı konusunda %100 piyasa payına sahip monopol konumundaki Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. BOTAŞ’ın yurt dışı gaz tedarikçisi şirketler ile yapmış olduğu İthalat Sözleşmelerini ihaleler yoluyla özel sektör şirketlerine devretmesini öngörmüştür. Liberalizasyon programına göre BOTAŞ’ın – piyasa payı %20 seviyesine inene kadar – sözleşmeler yoluyla ithal ettiği doğalgazın 250 milyon m3’lük lotlar halinde her sene belli miktarını özel sektöre devretmesi gerekmektedir. Bu konudaki ilk ihale 30 Kasım 2005 tarihinde 4 milyar m3’lük (16 lot) doğalgaz ithalatına ilişkin gerçekleştirilmiştir.
Türkiye’ye 2006 sonu itibariyle yılda yaklaşık 28 milyar m3 doğalgaz ithal edilmektedir. İthal edilen doğalgaz sanayi şirketlerine, elektrik santrallerine, doğalgaz dağıtım şirketlerine ve bu vasıtayla meskenlere satılmaktadır. Türkiye’de ayrıca belli miktarda doğalgaz üretimi yapılmaktadır, ancak bu toplam tüketimin %5’ini geçmemektedir. Doğalgazın kullanımı gerek ekonomik/sanayi gelişime paralel olarak gerekse doğalgaz altyapısının Türkiye çapında genişletilmesi sayesinde her geçen gün artmaktadır. 2003 yılına kadar Türkiye’de sadece 5 şehire doğalgaz giderken artık nerdeyse tüm şehirlere doğalgaz ulaşmaktadır.
Turcas da stratejileri doğrultusunda doğalgaz ithalatı ve toptan satışı sektörüne girmeyi planlamaktadır. Turcas, bu çerçevede Türkiye’nin hali hazırda doğalgaz ithal ettiği Rusya, İran ve Cezayir ve ithal edeceği Azerbaycan gibi ülkeler ile yakın işbirlikleri içine girmiştir. Azerbaycan devlet petrol ve doğalgaz şirketi SOCAR ile yapılan işbirliği bunun en somut örneklerinden biridir.
|
